Μάσκες στα σχολεία

Μάσκες στα σχολεία

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2020

Μάσκες στα σχολεία

>Έφτασε ο Σεπτέμβρης και η αγωνία για τα σχολεία κορυφώνεται αφού ακόμα δεν ξέρουμε σίγουρα ποια θα είναι η πρώτη μέρα ( άλλαξε ήδη δύο φορές). Επιπλέον η χρήση της μάσκας έχει προσθέσει ένα ακόμα λόγο για να αγωνιούν μαθητές και γονείς. Η χρήση της μάσκας από τα παιδιά μπορεί να γίνει ένα ωραίο παιχνίδι που αν συνδυαστεί με ωραία σχέδια να το απογειώσει. Υπενθυμίζω ότι η απόφαση για τα παιδιά μέχρι και την Γ’ Δημοτικού αναφέρει ότι έχει χαρακτήρα εκπαιδευτικό. Οπότε το πρόβλημα θα προκύψει αν από τη μια οι γονείς αρνούνται τη μάσκα κι από την άλλη οι εκπαιδευτικοί εξαντλήσουν όλη τους την αυστηρότητα στη χρήση της μάσκας. Αν συμβούν και τα δύο τότε το παιδί θα αντιδράσει, άγνωστο προς ποια κατεύθυνση. Άρα λοιπόν δάσκαλοι και γονείς οφείλουν να συνεργαστούν και σε αυτό το θέμα με βάση το καλό του παιδιού και τη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας.

Οι γονείς βέβαια ρωτούν: γιατί να υποχρεωθούν να φορούν οι μαθητές, ιδιαίτερα τα μικρά, αφού δεν έχει αποδειχθεί επιστημονικά ούτε η ωφέλεια της ούτε οι οι πιθανές βλαβερές συνέπειες για το παιδί.

European Journal of Pediatrics https://doi.org/10.1007/s00431-020-03674-9:

«…Ωστόσο, σε νήπια και παιδιά των πρώτων σχολικών ετών, οι μάσκες συχνά αφενός δεν ταιριάζουν άνετα στο πρόσωπο με κίνδυνο ο μολυσμένος αέρας να τα προσεγγίσει, αφετέρου δεν γίνεται καλά ανεκτή. Επιπλέον, επειδή στα παιδιά γενικά δεν αρέσει να κρατούν τη μάσκα στο πρόσωπο και πιθανά να προσπαθήσουν να την αφαιρέσουν ή να ακουμπούν συχνά το πρόσωπο τους, η χρήση της μάσκας θα ευνοήσει πιθανά την ανάπτυξη λοιμώξεων. Κατά συνέπεια, η προετοιμασία ενός υγειούς παιδιού στη χρήση της μάσκας συστήνεται ανεπιφύλακτα ώστε να αποφευχθούν προβλήματα. Για να επιτευχθεί η μέγιστη συμμόρφωση θα πρέπει να εξηγηθούν με σαφήνεια οι λόγοι χρήσης της μάσκας χωρίς ταυτόχρονα απόπειρες αφαίρεσης της. Τελικά βέβαια η θέληση του παιδιού δεν επιτρέπεται να παραβιαστεί…»

Όντως σαφή επιστημονικά δεδομένα δεν υπάρχουν ούτε ως προς την ωφέλεια ούτε και ως προς τις παρενέργειες. Κι αυτό γιατί ο κορονωιος είναι κάτι καινούριο κυρίως όσον αφορά στην έκταση – παγκόσμια- που πήρε. Οπότε θα πάρει καιρό να μάθουμε πώς πραγματικά λειτουργεί ο ιός και πώς αντιμετωπίζεται. Επίσης από την μέχρι τώρα εμπειρία σε χώρες της Ασίας (Κίνα, Ιαπωνία), με ή χωρίς επιδημία (SARS -1), δεν έχουν αναφερθεί παρενέργειες. Επειδή λοιπόν είναι κάτι νέο καλό είναι να παρατηρούν το παιδί και ότι προβληματίζει να αναφέρεται στον παιδίατρο.

Όσον αφορά στους δασκάλους υπενθυμίζω ότι τα κλασσικά μέτρα υγιεινής που εφαρμόζονταν μέχρι σήμερα, γενικά για όλες τις ιώσεις, είναι και τα σίγουρα μέτρα για την προστασία των ιδίων αλλά και της οικογένειας τους. Δηλαδή συχνό πλύσιμο των χεριών πριν και μετά το μάθημα σε κάθε τάξη, αντισηπτικό μέσα στην τάξη, ανοιχτά παράθυρα την ώρα του μαθήματος (όπου αυτό είναι εφικτό).

Ποια μάσκα όμως ενδείκνυται για την προστασία από τον κορωνοιο; Ένα άλλο αίνιγμα που η επιστημονική έρευνα δεν έχει απαντήσει μ’ ένα ξεκάθαρο ναι ή όχι.

Brain Behavior and Immunity 88(2020) 1 – 5:

The face mask: How a real protection becomes a psychological symbol during Covid-19? Yihui Goha, Benjamin Y.Q. Tana,b, Chandra Bhartendua, Jonathan J.Y. Onga, Vijay K. Sharmaa,b. A) Division of Neurology, Department of Medicine, National University Health System, Singapore Β) Department of Medicine, Yong Loo Lin School of Medicine, National University of Singapore, Singapore).

Στη μελέτη αυτή όπου συγκρίνονται δεδομένα από διάφορες πρόσφατες εργασίες σε σχέση με όλων των ειδών τις μάσκες, αναφέρεται ότι: «αν και δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα ακούγεται λογικό η κάλυψη της μύτης και του στόματος να μειώνει τη μετάδοση μέσω σταγονιδίων του αναπνευστικού. Ιδιαίτερα μάλιστα αφού η μετάδοση μπορεί να γίνει πριν την έναρξη των συμπτωμάτων».

Πάντως οι πάνινες μάσκες έχουν σίγουρα τις λιγότερες παρενέργειες σε σχέση με τις χειρουργικές ή τις N95, αλλά και τη λιγότερη αποτελεσματικότητα. Αυτή η αποτελεσματικότητα έχει σχέση με το μέγεθος του ιού καθώς και με το πώς γίνεται κυρίως η μετάδοση του ιού, με σταγονίδια από το βήχα ή την ομιλία ή με τη μορφή αερολύματος. Για τις αναπνευστικές μάσκες N95 αναφέρεται στην ίδια έρευνα ότι: «..αν και οι N95 προσφέρουν εξαιρετική προστασία στον χρήστη ο υπάρχον σχεδιασμός παρουσιάζει ενδογενή προβλήματα ανεκτικότητας. Αφενός η μεταλλική λωρίδα πιέζει το οστό της γέφυρας της μύτης αφετέρου οι πλάγιοι σφιχτοί ιμάντες πιέζουν διάφορα επιφανειακά νεύρα στο κρανίο προκαλούνται πονοκεφάλους ή επιδεινώνοντας τους ήδη υπάρχοντες, ιδιαίτερα αν φοριούνται συνεχόμενα πάνω από 4 ώρες….». Επαναλαμβάνω ότι αυτές οι παρενέργειες δεν αφορούν στις πάνινες ή τις απλές χειρουργικές μάσκες. Προφανώς γίνεται προσπάθεια να μειωθεί ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού σε κάποιον προσθέτοντας κάθε φορά μια νέα παράμετρο αφού κανένα μέτρο από μόνο του δεν εκμηδενίζει τον κίνδυνο. Ότι και να συμβαίνει όμως είναι καλύτερα να αποδεχθούμε τα νέα δεδομένα με καλή διάθεση, να παίξουμε σοβαρά με τις μάσκες και τα παιδιά μας και να έχουμε τα μάτια και τ’ αυτιά ανοιχτά για όποιο νέο δεδομένο προκύψει.

Καλή επιτυχία.

3+2 συμβουλές – podcasts

3+2 συμβουλές – podcasts

πρόγραμμα

by Μαρία Χαντζάρα | 93.2 FM

ξανά στο σχολείο

by Μαρία Χαντζάρα | 93.2 FM

...καινούργιες ιδέες;

by Μαρία Χαντζάρα | 93.2 FM

Κορωνοϊός

Κορωνοϊός

ΜΑΡΤΙΟΣ 2020

Τα καλά νέα του κορωνοϊού

Τα συμπτώματά του είναι συμπτώματα που μοιάζουν με οποιαδήποτε γνωστή ίωση του αναπνευστικού π.χ. ρινική καταρροή, φτερνίσματα, βήχας, πυρετός κλπ
Αν εξαιρέσουμε τις πρώτες μέρες της επιδημίας στην Κίνα η θνητότητα της συγκεκριμένης νόσου είναι περίπου 2,5 % και μάλιστα αυτές τις μέρες σταδιακά μειώνεται στην Κίνα (ο ιός embola έχει θνητότητα 65% αλλά μεταδίδεται πιο δύσκολα)
Στα παιδιά δεν είναι συχνός και εκδηλώνεται με ηπιότερα συμπτώματα από ότι στους ενήλικες (στην Κίνα οι ασθενείς κάτω των 18 ήταν το 2,4% του συνολικού αριθμού των ασθενών και από αυτούς νόσησαν πολύ σοβαρά το 0,2%)
Στην Ελλάδα ήρθε αργά οπότε είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι λόγω της τρίμηνης εμπειρίας στην Κίνα
Έχουν βρεθεί θετικοί στον ιό άτομα χωρίς συμπτώματα (λίγοι σε ποσοστό)
H εξάπλωση του ιού στις χώρες εκτός Κίνας έφτασε σε πολύ χαμηλά επίπεδα (π.χ. 650 στην Ιταλία/ 80000 στην Κίνα)

Υπάρχουν ανησυχητικά νέα για τον κορωνοϊό;

Είναι νέος ιός και δεν γνωρίζουμε όλες τις ιδιότητές του και βέβαια ούτε το πώς πέρασε στον άνθρωπο. Το άγνωστο πάντα φοβίζει.
Μεταδίδεται πολύ εύκολα και γρήγορα ιδιαίτερα σε χώρους με μεγάλο συγχρωτισμό
Ο φόβος και ο πανικός εξασθενούν το ανοσοποιητικό σύστημα

Σωματική και ψυχική υγεία παιδιών σε καραντίνα

Αγαπητοί γονείς,

ελπίζω όλοι να είστε καλά στις νέες συνθήκες που ζούμε. Θεωρώ ότι σαφώς το “μένουμε σπίτι” ήταν αναγκαίο, αν σκεφτούμε  πόσες ώρες εμείς και τα παιδιά μας περνούσαμε έξω από το σπίτι προ κορωνοϊού. Άρα, είναι μια μεγάλη ευκαιρία να επαναπροσδιορίσει ο καθένας, σύμφωνα με τις ατομικές και οικογενειακές του ανάγκες, το που και πόσο θα περνάει το χρόνο του μετά κορωνοϊού.

Η συγκεκριμένη φάση της απομόνωσης είναι η πιο δύσκολη γιατί μόλις άρχιζαν να εμφανίζονται  οι επιπτώσεις της αλλαγής της ρουτίνας χρειάζεται να γίνει μια ακόμη βαθύτερη “βουτιά προς τα μέσα” τόσο σε ατομικό όσο και οικογενειακό επίπεδο.

Σε ποιους τομείς θα είναι πιο δύσκολο?

Πως θα γίνει πιο εύκολο αυτό?

  • ΚΙΝΗΣΗ

Η κίνηση είναι αναγκαία για μικρούς και μεγάλους. Ειδικά για τα μικρά παιδιά είναι το χαρακτηριστικό τους. Μίλησα σε άλλη επικοινωνία, για γυμναστική αλλά αυτό αποτελεί οργανωμένη κίνηση και είναι καλή ιδέα για τους ενήλικες αλλά για τα παιδιά είναι εξίσου σημαντική τόσο η ανοργάνωτη κίνηση όσο και η ακινησία.

ΑΝΟΡΓΑΝΩΤΗ ΚΙΝΗΣΗ

  • χοροπήδημα στο κρεββάτι αλλά με ασφάλεια δηλαδή μαξιλάρια γύρω από το κρεββάτι και ΠΑΝΤΑ ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΕΝΗΛΙΚΑ. Αν το κρεββάτι έχει κάγκελα ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ θα ΠΡΕΠΕΙ να κρατιούνται από αυτά. ΕΛΕΓΞΤΕ την απόσταση από το ταβάνι. Επίσης αν έχετε ένα επιπλέον στρώμα βάλτε το στο πάτωμα. Πριν αρχίσετε θέσετε τα χρονικά όρια και βάλτε κι ένα ξυπνητήρι να χτυπήσει ώστε να σημάνει την ΑΡΧΗ και το ΤΕΛΟΣ του παιχνιδιού. Να θυμάστε ότι το συγκεκριμένο παιχνίδι μπορεί να γίνει επικίνδυνο και είναι απαραίτητη τόσο η επιθεώρηση του χώρου από εσάς για την ασφάλεια όσο και η επίβλεψή σας ή καλύτερα η συμμετοχή σας
  • ο γνωστός σε όλους μαξιλαροπόλεμος. Αγαπημένος σε όλες τις ηλικίες και σίγουρα είναι καλό να γίνει οικογενειακός μαξιλαροπόλεμος. ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΔΩΜΑΤΙΟ ΚΑΙ ΤΑ ΦΩΤΑ.

Το κρυφτό είναι ένα παιχνίδι που μπορούν να παίξουν στο σπίτι τα παιδιά αρκεί να τεθούν τα όρια σχετικά με το πού μπορούν και πού δεν μπορούν να κρυφτούν. Περιλαμβάνει κίνηση και ακινησία. Μάλιστα ένας γονιός μπορεί να κρύβεται με ένα μικρότερο παιδί που δεν ξέρει το παιχνίδι.

ΑΚΙΝΗΣΙΑ

Δεν είναι κάτι εύκολο για πολλούς ενήλικες αλλά και για παιδιά ιδιαίτερα μικρής ηλικίας. Γι’ αυτό λοιπόν η αγκαλιά μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί να σταθεί ήρεμο μέχρι να τελειώσει η άμμος μιας κλεψύδρας, να μικρύνει ή να σβήσει ένα κεράκι, να τραγουδήσει ο γονιός ένα ή δύο τετράστιχα τραγούδια(π.χ. φεγγαράκι μου λαμπρό, φέγγε μου να περπατώ, να πηγαίνω στο σχολειό, να μαθαίνω γράμματα…), το κουδούνισμα ρολογιού (ή κινητού) που έχετε προγραμματίσει από πριν…. Και ότι άλλο σκεφτείτε. Για μεγαλύτερα παιδιά το μέτρημα μπορεί να βοηθήσει. Επίσης και κάποιες ασκήσεις γιόγκα εφόσον οι γονείς ξέρουν.

ΠΑΝΤΑ ΝΑ ΘΥΜΑΣΤΕ: ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ Η ΑΚΙΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ΚΙΝΗΣΗ

Για τα μεγαλύτερα παιδιά, δηλαδή από νηπιαγωγείο και μετά (ίσως και προνήπιο): γυμναστική, γιόγκα ή παιχνίδια όπως το αγαλματάκια ακούνητα είναι καλά. Επίσης ζητείστε από τα παιδιά σας (>8 ετών) να σας μάθουν τα παιχνίδια που κάνουν στο σχολείο χτυπώντας τα χέρια ενώ ταυτόχρονα λένε κάποιο ποίημα-τραγούδι.

  • ΗΛΙΟΣ

Όταν αυτός υπάρχει μπορούμε να τον έχουμε ντυμένοι με ελαφριά ρούχα είτε παίζοντας στην αυλή, είτε πίνοντας στο μπαλκόνι ωραίο χυμό, είτε ανοίγοντας το παράθυρο και παίζοντας το “βρες τον ήλιο”. Όταν βρεθεί κάθεται κάποιος εκεί ή πίνει το χυμό του μέχρι να χαθεί ο ήλιος. (κάνουμε δηλαδή ότι και οι γάτες στο σπίτι). Οι γονείς που γνωρίζουν ότι τα παιδιά τους έχουν πρόβλημα με τη βιταμίνη D, μπορούν να τους δίνουν τη ημερήσια δόση τους.

  • ΑΔΕΛΦΙΚΗ ΑΓΑΠΗ

Στην αρχή τα πράγματα θα βγάζουν ένταση. Τι κάνετε λοιπόν; αρχικά όσο μπορείτε αφήστε το να γίνει και μην το αποτρέψετε. Σταδιακά θα ελαττωθεί τόσο η ένταση όσο και ο ημερήσιος αριθμός τους. Τώρα που δεν έχετε δουλειές παρατηρήστε τους καβγάδες τους (σαν να βλέπετε ταινία), και θέσετε ερωτήματα στον εαυτό σας όπως : ποιος ξεκινάει συνήθως; κερδίζει ουσιαστικά κάποιος ή όχι; υπάρχει πάντα ένας χαμένος; αυτός απλά το δέχεται ή κάθεται στη γωνιά του και κλαίει;  ποια είναι η δική σας εσωτερική αντίδραση (συναισθήματα πχ ενοχή, φόβος, αγανάκτηση για το δίκαιο κλπ);  ποια είναι συνήθως η εξωτερική αντίδραση σας; 

Τη μόνη συμβουλή που μπορώ να δώσω είναι πρώτα να εξετάσετε καλά τις δικές σας εσωτερικές και εξωτερικές αντιδράσεις. Αν αυτό γίνει τότε θα βρείτε τι πρέπει να κάνετε.

Καλή επιτυχία σε ότι κι αν κάνετε και καλό ταξίδι στην περίοδο του κορωνοϊού.

Τι μπορούμε να κάνουμε όλη μέρα με τα παιδιά.

Ο κορωνοϊός τελικά φέρνει πιο κοντά τις οικογένειες. Φυσικά σε κάποιους έφερε αγωνία για τους δικούς τους ανθρώπους ή και για τους ίδιους. Ευτυχώς στη χώρα μας οι αριθμοί των κρουσμάτων και των  θανάτων είναι ακόμα σε χαμηλά επίπεδα κι ελπίζω να παραμείνει έτσι.
Τι κάνουν όμως στο σπίτι οι μαμάδες (ή οι μπαμπάδες) με τα παιδιά που δεν έχουν σχολείο και οι ίδιοι δεν δουλεύουν ή έχουν άδεια;

Δείτε περισσότερα

Πυρετός με ή χωρίς κορωνοϊό

Θα ήθελα να σας παραπέμψω σε ένα πολύ καλό και ψύχραιμο video στο youtube για τον πυρετό, με αφορμή τον κορωνοϊό, το οποίο δημιούργησε o καθηγητής νοσηλευτικής, Dr. John Campbell.

Όσοι έχετε παρακολουθήσει τα σεμινάριά μου, με αυτό το video θα μπορέσετε να εμβαθύνετε περισσότερο στο κομμάτι του πυρετού. Εδώ θα βρείτε το link για το video και παρακάτω την μετάφρασή μου στα ελληνικά.

Συνοπτική μετάφραση από τα Αγγλικά στα ελληνικά του βίντεο του Dr. Campbell σχετικά με τον πυρετό:

Ο πυρετός αποτελεί φυσιολογική απάντηση σε μια λοίμωξη με αποτέλεσμα την αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος (υπερθερμία). Ένα άτομο με πυρετό ονομάζεται εμπύρετο ενώ κάποιος που δεν έχει πυρετό ονομάζεται απύρετος.
Το όργανο που ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματος είναι ο υποθάλαμος (όργανο στον εγκέφαλο που ρυθμίζει και την παραγωγή όλων των κυριότερων ορμονών) ο οποίος ορίζει ως σημεία ρύθμισης τις θερμοκρασίες μεταξύ 36,50 – 370C. Όταν λοιπόν η θερμοκρασία του αίματος που κυκλοφορεί στον υποθάλαμο χαμηλώνει τότε ξεκινούν μηχανισμοί για να αυξηθεί η θερμοκρασία του σώματος. Αντίστροφα, όταν η θερμοκρασία του αίματος ανεβαίνει από τα προκαθορισμένα όρια ξεκινούν μηχανισμοί απώλειας θερμότητας. Όταν κάποιος έχει πυρετό αυξάνονται τα σημεία ρύθμισης της θερμοκρασίας.
ΑΙΤΙΕΣ ΠΥΡΕΤΟΥ
Ο πυρετός συνήθως εμφανίζεται σε λοιμώξεις αλλά μπορεί να συμβεί και σε τραυματισμό, χειρουργείο ή σε διάφορες νοσογόνες διεργασίες. Για παράδειγμα εμφανίζεται αρκετά συχνά πυρετός μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου, όταν δηλαδή το μυοκάρδιο βλάπτεται από την απόφραξη της αιματικής ροής κάποιας στεφανιαίας αρτηρίας. Τα νεοπλάσματα είναι μια άλλη πιθανή αιτία πυρετού και μάλιστα μπορεί να είναι ένα πρώιμο σημάδι ανάπτυξης καρκίνου.
Οι λοιμώξεις οφείλονται στην παρουσία μικροοργανισμού όπως είναι τα βακτήρια ή οι ιοί σε έναν ιστό τα οποία μάλιστα ονομάζονται εξωγενή (εκτός του οργανισμού, στο περιβάλλον) πυρετογόνα δηλαδή ουσίες που “γεννούν” “πυρ”.
Τα λευκοκύτταρα (λευκά αιμοσφαίρια) έχουν τη δυνατότητα να εντοπίζουν την παρουσία ενός λοιμογόνου παράγοντα σ’ έναν ιστό. Όταν τον εντοπίσουν τα μακροφάγα (είδος λευκών αιμοσφαιρίων) παράγουν κυτοκίνες οι οποίες είναι ορμόνες που έχουν τη δυνατότητα να επιδρούν σε άλλα κύτταρα ή ιστούς στο σώμα. Δύο από αυτές είναι οι ιντερλευκίνες (IL) και ο παράγοντας νέκρωσης όγκων (TNF). Στην παρουσία αυτών των δύο κυτοκινών στο αίμα οφείλεται η αύξηση των ορίων θερμορύθμισης του υποθαλάμου. Επειδή αυτές οι ουσίες εκκρίνονται από κύτταρα του ίδιου του οργανισμού ονομάζονται ενδογενή πυρετογόνα. Ο πυρετός ενισχύει τη λειτουργία του αμυντικού συστήματος. Ο υποθάλαμος έχοντας τη δυνατότητα να αναγνωρίζει τις κυτοκίνες, μπορεί και αντιλαμβάνεται την παρουσία λοίμωξης ή κατεστραμμένου ιστού. Αυτό επιτρέπει την έναρξη πυρετού ως μέρος της συστημικής απάντησης του οργανισμού στη λοίμωξη.
Θεωρείται ότι οι παθογόνοι μικροοργανισμοί ζουν λιγότερο σε θερμοκρασίες πυρετού. Αν και υπάρχει κάποια αλήθεια σ’ αυτό για κάποιους μικροοργανισμούς ο κυριότερος λόγος εμφάνισης του πυρετού είναι η αύξηση της αποτελεσματικότητας του ανοσοποιητικού συστήματος. Έχει αποδειχθεί ότι τα ουδετερόφιλα (είδος λευκών αιμοσφαιρίων) εμφανίζουν αυξημένη κινητικότητα και βακτηριοκτόνο δραστηριότητα καθώς η θερμοκρασία αυξάνει από τους 36ο στους 400 C. Μερικές μελέτες αναφέρουν ότι η λειτουργία των μακροφάγων είναι αποτελεσματικότερη στους 390C. Καθώς τα ουδετερόφιλα και τα μακροφάγα είναι τα πιο ενεργά φαγοκυτταρικά κύτταρα του οργανισμού θεωρείται ότι και η λειτουργία τους να “τρώνε” τα βακτήρια και τους ιούς είναι αποτελεσματικότερη στις αυξημένες θερμοκρασίες. Επίσης έχει δειχθεί ότι στους 390C βελτιώνονται και άλλες λειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος όπως η απελευθέρωση ιντερφερόνης και κυτοκινών, η ενεργοποίηση του συμπληρώματος και των λεμφοκυττάρων. Ακόμη σε συνθήκες πυρετού υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα τα μολυσμένα με ιό κύτταρα να αυτοκαταστραφούν οπότε και να σκοτωθούν και οι ιοί που περιέχουν.
Αν το ανοσοποιητικό σύστημα εργάζεται αποτελεσματικότερα σε εμπύρετο τότε η λοίμωξη θα αντιμετωπισθεί επιθετικότερα και γρηγορότερα. Με αυτόν τον τρόπο θα περιοριστεί η πορεία της ασθένειας προωθώντας γρήγορη ανάρρωση. Είναι λοιπόν λιγότερο πιθανό να συμβεί βλάβη των ιστών ως αποτέλεσμα μιας λοίμωξης όταν αυτή αντιμετωπίζεται αποτελεσματικότερα σε εμπύρετους ασθενείς. Επιπρόσθετα σε αυτά τα οφέλη του πυρετού θα αυξηθεί και ο ρυθμός μεταβολισμού του σώματος επιτρέποντας έτσι τη γρηγορότερη αναγέννηση των ιστών.

Τέλος, θα ήθελα να σας προτείνω να δείτε ένα ακόμα βίντεο, που όσο περίεργο κι αν φανεί σε κάποιους, είναι του κυρίου Τσιόδρα, από την ενημέρωση για τις εξελίξεις σχετικά με τον κορωνοϊό, που έγινε στις 19/3 και δώστε ιδιαίτερη προσοχή στα λεγόμενά του από το 7ο έως το 8ο λεπτό.
Σας εύχομαι υπομονή, ψυχραιμία και δημιουργικότητα!

Να είστε πάντα καλά στην υγεία σας!

Μετάφραση από WHO (World Health Organization)

 

24 ΜΑΙΟΥ 2018

Οι 10 κυριότερες αιτίες θανάτου

Το 2016 οι μισοί από τους 56,9 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως (54%) συνέβησαν λόγω των top 10 αιτιών θανάτου. Ισχαιμική καρδιοπάθεια και εγκεφαλικό είναι παγκόσμια οι μεγαλύτεροι δολοφόνοι μετρώντας μαζί 15,2 εκατομμύρια θανάτους το 2016. Οι ασθένειες αυτές παραμένουν παγκοσμίως,τα τελευταία 15 χρόνια, ως η κύρια αιτία θανάτου.
Η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια αφαίρεσε 3.0 εκατομμύρια ζωές το 2016, ενώ ο καρκίνος του πνεύμονα (μαζί με καρκίνους τραχείας και βρόγχου) προκάλεσε 1,7 εκατομμύρια θανάτους. Ο διαβήτης σκότωσε 1,6 εκατομμύρια ανθρώπους το 2016, από λιγότερο από 1 εκατομμύριο το 2000. Οι θάνατοι λόγω άνοιας υπερδιπλασιάστηκαν μεταξύ του 2000 και του 2016, καθιστώντας την 5η κύρια αιτία παγκόσμιων θανάτων το 2016 σε σύγκριση με το 14ο το 2000.
Τα τροχαία ατυχήματα σκότωσαν 1,4 εκατομμύρια άτομα το 2016. Περίπου τα τρία τέταρτα από αυτά (74%)ήταν άνδρες και αγόρια.

Οι κύριες αιτίες θανάτου ανά ομάδα οικονομικών εισοδημάτων

Το 2016 περισσότεροι από τους μισούς θανάτους σε χώρες με χαμηλό εισοδήματος προκλήθηκαν από αιτίες της “ομάδας Ι”, οι οποίες περιλαμβάνουν τις μεταδοτικές ασθένειες, τις αιτίες σχετιζόμενες με τη μητρότητα, τις συνθήκες που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του τοκετού και τις διατροφικές ανεπάρκειες. Αντιθέτως, λιγότερο από το 7% των θανάτων σε χώρες με υψηλό εισόδημα οφειλόταν σε τέτοιες αιτίες. Οι λοιμώξεις κατώτερου αναπνευστικού συστήματος συγκαταλέγονταν στις κύριες αιτίες θανάτου σε όλες τις ομάδες εισοδήματος
Οι μη μεταδοτικές ασθένειες προκάλεσαν το 71% των θανάτων παγκοσμίως, από 37% στις χώρες με χαμηλό εισόδημα έως 88% στις χώρες υψηλού εισοδήματος. Όλες οι αιτίες, εκτός από μία από τις 10 κύριες αιτίες θανάτου, σε χώρες υψηλού εισοδήματος, ανήκαν σε μη μεταδοτικές ασθένειες. Ωστόσο, από την άποψη του απόλυτου αριθμού των θανάτων, το 78% των παγκόσμιων θανάτων από μη φυσιολογικούς παράγοντες παρατηρήθηκε στις χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα.
Οι τραυματισμοί αφαίρεσαν 4.9 εκατομμύρια ζωές το 2016. Περισσότερο από το ένα τέταρτο (29%) αυτών των θανάτων οφειλόταν σε τραυματισμούς από τροχαία ατυχήματα. Οι χώρες με χαμηλό εισόδημα είχαν το υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας λόγω τραυματισμών από τροχαία ατυχήματα με 29,4 θανάτους ανά 100 000 κατοίκους – ο παγκόσμιος ρυθμός ήταν 18,8. Οι τραυματισμοί από την οδική κυκλοφορία συγκαταλέγονται μεταξύ των κορυφαίων 10 αιτιών θανάτου σε χώρες χαμηλού, χαμηλότερου και μεσαίου εισοδήματος.

Πηγή: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/the-top-10-causes-of-death

——————

Τα στατιστικά ποσοστά αυτοκτονίας τυποποιημένα για την ηλικία έχουν ως εξής: Το 2016 σημειώθηκαν σχεδόν 800.000 αυτοκτονίες παγκοσμίως. Αυτό δείχνει ετήσιο συνολικό ποσοστό αυτοκτονιών, τυποποιημένο για την ηλικία, 10,5 ανά 100 000 κατοίκους. Οι μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών υψηλού εισοδήματος και των χωρών με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα είναι ότι οι νέοι ενήλικες και οι ηλικιωμένες γυναίκες σε χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα έχουν πολύ υψηλότερα ποσοστά αυτοκτονίας από τους ομολόγους τους σε χώρες υψηλού εισοδήματος, ενώ οι μεσήλικες άνδρες σε κράτη με υψηλό εισοδήμα έχουν πολύ υψηλότερα ποσοστά αυτοκτονίας απ’ ότι οι μεσήλικες άνδρες σε χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα

800 000 άτομα παγκοσμίως αυτοκτονούν κάθε χρόνο (ένας θάνατος κάθε 40 δευτερόλεπτα)

Πηγή: https://www.who.int/data/gho/data/major-themes/health-and-well-being/GHO/health-and-well-being

——————

Μητρική θνησιμότητα

19 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2019

ΣΗΜΕΙΑ ΚΛΕΙΔΙΑ

• Το 2017, κάθε μέρα, περίπου 810 γυναίκες πέθαναν από αποτρέψιμες αιτίες σχετικές με εγκυμοσύνη και τοκετό
• Μεταξύ του 2000 και του 2017, ο δείκτης μητρικής θνησιμότητας ( δηλαδή ο αριθμός μητρικών θανάτων ανά 100.000 ζώντες γεννήσεις) μειώθηκε κατά περίπου 38% σε παγκόσμιο επίπεδο.
• Το 94% όλων των μητρικών θανάτων συμβαίνουν σε χώρες χαμηλού και χαμηλομεσσαίου εισοδήματος.
• Οι νέοι έφηβοι (ηλικίας 10-14 ετών) αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο επιπλοκών και θανάτου λόγω μιας εγκυμοσύνης σε σχέση με άλλης ηλικίας γυναίκες.
• Η εξειδικευμένη φροντίδα πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τον τοκετό μπορεί να σώσει τη ζωή των γυναικών και των νεογνών τους.

Πηγή: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality

——————

ΠΑΙΔΙΑ: Μειόνωντας τη θνησιμότητα

19 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2019

ΣΗΜΕΙΑ ΚΛΕΙΔΙΑ

• Το 2018, περίπου 6,2 εκατομμύρια παιδιά και έφηβοι ηλικίας κάτω των 15 ετών έχασαν τη ζωή τους, κυρίως από αποτρέψιμες αιτίες. Από αυτούς τους θανάτους, 5,3 εκατομμύρια συνέβησαν τα πρώτα 5 χρόνια ζωής, με σχεδόν τα μισά από αυτά στον πρώτο μήνα ζωής
• Οι κύριες αιτίες θανάτου σε παιδιά κάτω των 5 ετών είναι οι επιπλοκές του πρόωρου τοκετού, η πνευμονία, η ασφυξία κατά τη γέννηση, οι συγγενείς ανωμαλίες, η διάρροια και η ελονοσία. Οι μισοί σχεδόν από αυτούς τους θανάτους είναι στα νεογνά.
• Περισσότεροι από τους μισούς αυτούς πρόωρους θανάτους παιδιιών μπορούν να προληφθούν ή μπορούν να αντιμετωπιστούν με απλές και οικονομικά προσιτές παρεμβάσεις, συμπεριλαμβανομένης της ανοσοποίησης, επαρκούς διατροφής, ασφαλούς ύδατος και τροφής και κατάλληλης φροντίδας από εκπαιδευμένο ιατρό όταν χρειαστεί.
• Τα παιδιά στην Υποσαχάρια Αφρική έχουν 15 φορές περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν πριν από την ηλικία των 5 ετών από ότι τα παιδιά στις υψηλά αναπτυγμένες χώρες.

Πηγή: https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/children-reducing-mortality

——————

Οι μη μεταδοτικές ασθένειες, όπως οι καρδιακές παθήσεις, το εγκεφαλικό επεισόδιο, ο καρκίνος, οι χρόνιες αναπνευστικές ασθένειες και ο διαβήτης, είναι η κύρια αιτία θνησιμότητας στον κόσμο. Αυτή η αόρατη επιδημία είναι μια υποεκτιμημένη αιτία της φτώχειας και εμποδίζει την οικονομική ανάπτυξη πολλών χωρών. H επιβάρυνση αυξάνεται – ο αριθμός ατόμων, των οικογενειών και των κοινοτήτων που επηρεάζονται ολοένα αυξάνεται. Πίσω από τις κυριότερες αιτίες των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων κρύβονται συνήθεις παράγοντες κινδύνου οι οποίοι μπορούν να τροποποιηθούν. Περιλαμβάνουν τον καπνό, την επιβλαβή χρήση αλκοόλ, την ανθυγιεινή διατροφή, την ανεπαρκή σωματική άσκηση, το υπερβολικό βάρος / την παχυσαρκία, την αυξημένη αρτηριακή πίεση, την αύξηση του σακχάρου στο αίμα και την αυξημένη χοληστερόλη. Η απειλή των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων μπορεί να ξεπεραστεί χρησιμοποιώντας τις υπάρχουσες γνώσεις. Όσον αφορά το οικονομικό είναι ιδιαίτερα αποδοτικές. Η επιτυχία γι’ αυτό απαιτεί την εμπεριστατωμένη και ολοκληρωμένη δράση της ηγεσίας των κυβερνήσεων των διαφόρων χωρών.

Πηγή:
https://www.who.int/data/gho/data/themes/noncommunicable-diseases/GHO/noncommunicable-diseases

Τι μπορούμε να κάνουμε όλη μέρα με τα παιδιά

Τι μπορούμε να κάνουμε όλη μέρα με τα παιδιά

The Great Pause

A Tale for Young Children

Σας παραπέμπω σε ένα όμορφο παραμύθι για να διαβάσετε στα παιδιά σας, πολύ επίκαιρο.

Η μετάφρασή του μπορεί να γίνει αυτόματα στα ελληνικά με την αντίστοιχη επιλογή πάνω δεξιά στη σελίδα που βρίσκεται το παραμύθι.

Εύχομαι να το ευχαριστηθείτε.

ΜΑΡΤΙΟΣ 2020

Ο κορωνοϊός τελικά φέρνει πιο κοντά τις οικογένειες. Φυσικά σε κάποιους έφερε αγωνία για τους δικούς τους ανθρώπους ή και για τους ίδιους. Ευτυχώς στη χώρα μας οι αριθμοί των κρουσμάτων και των  θανάτων είναι ακόμα σε χαμηλά επίπεδα κι ελπίζω να παραμείνει έτσι.

Τι κάνουν όμως στο σπίτι οι μαμάδες (ή οι μπαμπάδες) με τα παιδιά που δεν έχουν σχολείο και οι ίδιοι δεν δουλεύουν ή έχουν άδεια; Είναι πράγματι μια σπάνια ευκαιρία να είμαστε με τα παιδιά στο σπίτι μας αφού συνήθως είμαστε όλοι μαζί σε διακοπές (π.χ. χωριό, ξενοδοχείο, κλπ.). Ιδού λοιπόν μερικές ιδέες:

  • μας δίνουν τη βοήθεια που μπορεί το καθένα σε μια ανοιξιάτικη γενική καθαριότητα σπιτιού
  • ανάλογα με την ηλικία κάνουν (μόνα τους ή μαζί μας) εκκαθάριση των παιχνιδιών, των βιβλίων και των ρούχων τους
  • αυξάνει η ώρα του μπάνιου με μούλιασμα στη μπανιέρα και λίγο αιθέριo έλαιο λεβάντας για χαλάρωση και στη συνέχεια κάνει ο ένας στον άλλο μασάζ με κρέμα ή λάδι
  • ευκαιρία να μαγειρέψουμε όλοι μαζί και τα μεγαλύτερα παιδιά μόνα τους ή με την επίβλεψή μας
  • να παίξουν όλα τα επιτραπέζια παιχνίδια που μάλιστα μερικά από αυτά τα έχουν ξεχάσει εντελώς
  • βόλτες στη φύση που βρίσκεται κοντά μας
  • η τηλεόραση θα είναι αναπόφευκτη. Μπορούμε όμως να επιλέξουμε να δουν τα περισσότερο “αθώα” και χαλαρωτικά. Για παράδειγμα όχι σειρές που σε κρατούν σε αγωνία αλλά κλασσικές παλιές ελληνικές και ξένες ταινίες (π.χ. ΕΤ, επιστροφή στο μέλλον, κλπ)
  • περιορισμός των γλυκών και διατροφή για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού
  • σύσφιξη σχέσεων μικρών και μεγάλων

Καλή επιτυχία και καλή ψαριά!

Μετά τις διακοπές

Μετά τις διακοπές

Οι καλοκαιρινές διακοπές συνήθως σημαίνουν ξεκούραση, μπάνια στη θάλασσα, νέα τοπία, νέες γεύσεις γλυκές ή αλμυρές, για κάποιους περπάτημα στη φύση ή καθόλου περπάτημα για κάποιους άλλους. Ο καθένας βρίσκει τον δικό του τρόπο να διακόψει τη ρουτίνα του και να βιώσει μία νέα κατάσταση πιο ενδιαφέρουσα και πιο ξεκούραστη. Τα παιδιά συνήθως βιώνουν περισσότερο παιχνίδι, γλυκά, παγωτά, περισσότερη περιπέτεια και ίσως περισσότερο ύπνο. Μερικές φορές μάλιστα έρχονται αντιμέτωπα με εντελώς νέα για αυτά περιβάλλοντα και παραστάσεις.

Όλες αυτές λοιπόν τις νέες εμπειρίες χρειάζεται κάποιο χρόνο για να τις επεξεργαστεί κάποιος, ενήλικας ή παιδί (ανάλογα με την ηλικία), σε όλα τα επίπεδα σωματικά, νοητικά και ψυχικά.Γι’ αυτό και οι περισσότεροι μετά τις διακοπές νιώθουν “κουρασμένοι”. Τα παιδιά σπάνια το εκφράζουν λεκτικά ή με τη συμπεριφορά τους. Παρακάτω θα βρείτε κάποιες συμβουλές για την καλύτερη προσαρμογή στη νέα φθινοπωρινή πραγματικότητα.

• Η επιστροφή θα ήταν καλό να γίνει δύο με τρεις μέρες πριν επιστρέψετε την εργασία σας.
• Εκφράστε τα συναισθήματά σας για το τέλος των διακοπών και μοιραστείτε τα με τα παιδιά σας ακόμα και αν είναι βρέφη και δεν μιλούν.
• Σκεφτείτε τι σας βοηθούσε στις διακοπές να λειτουργείτε καλύτερα σε οποιοδήποτε επίπεδο π.χ. σωματική δραστηριότητα, είδος φαγητού, επαφή με τη φύση ή κουβέντα με φίλους κλπ. Βρείτε τρόπο να το εφαρμόσετε στη νέα χρονιά κάνονταςπ.χ. βόλτες στο βουνό, στο πάρκο ή σε κήπους τις καθημερινές ή τα σαββατοκύριακα. Μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας να εφαρμόσει κάτι ανάλογο.
• Συζητήστε και μοιραστείτε όλοι μαζί: τι σας άρεσε και τι δεν σας άρεσε στις διακοπές, αν θα ξαναπάτε άλλη φορά στο ίδιο μέρος, αν κάτι δεν ήταν χαλαρωτικό, κλπ
• Για μία μέρα θα ήταν καλό να φάτε ελαφρύ φαγητό που έχει φρούτα και λαχανικά και σταδιακά να επανέλθετε στα συνηθισμένα ή να ξεκινήσετε να δοκιμάζετε νέες συνταγές.
• Για μία μέρα κάντε αν μπορείτε διακοπές στο σπίτι σας πριν επιστρέψετε στη ρουτίνα σας και βρείτε τρόπους να την μεταμορφώσετε έτσιώστε να γίνει λιγότερο κουραστική.

Καλή σχολική χρονιά!

Έμβρυο και τοκετός

Έμβρυο και τοκετός

Ομιλία στα πλαίσια του ENCA με αφορμή την εβδομάδα σεβασμού στη γέννα.
11-19 Μαΐου 2019

Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ
ΕΙΝΑΙ ΜΕΣΑ ΣΟΥ

ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ;

EMBRYO vs. FETUS

 

  • Embryo: μέχρι και την 9η εβδομάδα από την σύλληψη
  • Fetus: από την 10η εβδομάδα μέχρι τέλους

ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ

  • πόσες φορές μια έκπληξη συνοδεύει έναν τοκετό;
  • πόσο συχνά όλη η οργάνωση του τοκετού καταρρέει;
  • γιατί γεννιούνται πρόωρα μωρά;
  • πόσες φορές οι «κακοί» οιωνοί μεταμορφώνονται σε έναν υπέροχο τοκετό;

Πότε αρχίζει η σχέση
εμβρύου – μητέρας
;

ΜΗΤΕΡΑ – ΕΜΒΡΥΟ

Η σχέση αναμφισβήτητα αρχίζει άμεσα στο σωματικό επίπεδο

Στο επίπεδο συναισθηματικής σύνδεσης διαφέρει από ζευγάρι σε ζευγάρι και είναι μοναδικό

ΜΗΤΕΡΑ – ΕΜΒΡΥΟ

  • Η έναρξη της σχέσης διαφέρει από άτομο σε άτομο
  • Σχετίζεται με τον τρόπο έναρξης της κύησης
  • Αρχίζει με το πρώτο υπερηχογράφημα
  • Φαίνεται αμφίδρομη όταν γίνονται αντιληπτές οι πρώτες κινήσεις του εμβρύου

ΜΗΤΕΡΑ – ΕΜΒΡΥΟ

  • Αναφορές από γιαγιάδες αναδεικνύουν τις κινήσεις του εμβρύου το βασικότερο μέσο επικοινωνίας
  • Βασικά η σχέση αρχίζει όταν το έμβρυο γίνεται αντιληπτό από τις αισθήσεις, οπτικά ή απτικά

ΜΗΤΕΡΑ – ΕΜΒΡΥΟ

  • Μήτρα: ένα περιβάλλον όχι τόσο ήσυχο όσο νομίζουμε
  • Βουητό της κίνησης του αίματος στα αγγεία
  • Γουργουρητό εντέρου και στομάχου
  • Διάφραγμα ανεβοκατεβαίνει
  • Φωνή της μητέρας
  • Γέλιο της μητέρας (τραμπολίνο)

ΜΗΤΕΡΑ – ΕΜΒΡΥΟ

  • Το μοντέλο της αναπνοής μπορεί να αντικατοπτρίσει ποικίλες συναισθηματικές καταστάσεις π.χ. θλίψη, φόβος, άγχος, θυμός
  • Να δηλώσει για μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή αν ενεργεί το συμπαθητικό ή το παρασυμπαθητικό σύστημα

ΜΗΤΕΡΑ – ΕΜΒΡΥΟ

  • What does fetal movement predict about behavior during the first two years of life?
  • Prenatal origins of temperamental reactivity
  • Fetal state concordance predicts infant state regulation
  • Fetal antecedents of infant temperament

Εργασίες του 21ου αιώνα στον τομέα της ανάπτυξης του ανθρώπου

“The history of man for the nine months preceding his birth would, probably, be far more interesting and contain events of greater moments than all the three score and ten years that follow it”

Samuel Taylor Coleridge (1885)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΑ

  • Πότε αρχίζει ο τοκετός;
  • Αλλάζουν οι ορμόνες της μητέρας;
  • Πώς διατηρείται η εγκυμοσύνη;
  • Ποιός ο ρόλος του εμβρύου στην έναρξη του τοκετού;

Fetal-to-maternal Signaling in the timing of birth
Carole R. Mendelson, Alina P. Montalbano, Lu Gao

J Steroid biochem Mol Biol 2018 june

University of Texas Southwestern Medical Center
Departments of biochemistry and Obstetrics & gynecology

ΦΛΕΓΜΟΝΗ

Ονομάζεται η απάντηση του ανοσοποιητικού μας συστήματος σε ένα επικίνδυνο ερέθισμα όπως π.χ. μικρόβιο, ξένο σώμα, τραυματισμό, χημικά ή ακτινοβολία

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ:

1. Ερυθρότης
2. Θερμότης
3. Πόνος
4. Οίδημα
5. Μείωση λειτουργικότητας

    ΦΛΕΓΜΟΝΗ

    • Εμπλέκονται πολλά κύτταρα κυρίως του αίματος
    • Εκκρίνονται φλεγμονώδεις διαμεσολαβητές όπως η βραδυκινίνη και η ισταμίνη
    • Διαστολή αγγείων συσσώρευση αίματος
    • Αυξημένη διαπερατότητα αγγειακού τοιχώματος
    • Ερεθισμός νευρικών κυττάρων
    • Έκκριση βλέννας από τα αντίστοιχα κύτταρα

      ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΗΤΕΡΑΣ

      • Αυξημένα επίπεδα προγεστερόνης (P4) μέσω σύνδεσης της με ειδικούς υποδοχείς (PR) «ηρεμεί» το μυομήτριο στην εγκυμοσύνη
      • Αυτό συμβαίνει λόγω αναστολής έκφρασης αντιφλεγμονωδών και συσπαστικών γονιδίων

      ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΜΒΡΥΟΥ

      • Έκκριση κορτιζόλης από τα εμβρυϊκά επινεφρίδια στα τελικά στάδια της κύησης
      • Αύξηση της κορτικοεκλυτίνης (CRH) από τον πλακούντα
      • Η αυξημένη παραγωγή επιφανειοδραστικού παράγοντα (πρωτεΐνες και λιπίδια)

      ΤΟΚΕΤΟΣ

      • Χορογραφία ζεύγους με όλα τα δεδομένα ανοιχτά
      • Σοβαρή αντένδειξη ο φόβος
      • Επαφή της μητέρας με το σώμα της
      • Ενημέρωση για τα δεδομένα του σύγχρονου τοκετού
      • Απομάκρυνση, όσο είναι δυνατόν, χρόνιων προκαταλήψεων

      ΤΟΚΕΤΟΣ

      ΜΥΘΟΙ

      • Χορογραφία ζεύγους με όλα τα δεδομένα ανοιχτά
      • Σοβαρή αντένδειξη ο φόβος
      • Επαφή της μητέρας με το σώμα της
      • Ενημέρωση για τα δεδομένα του σύγχρονου τοκετού
      • Απομάκρυνση, όσο είναι δυνατόν, χρόνιων προκαταλήψεων 

      ΑΛΗΘΕΙΕΣ

      • Ο τοκετός πονάει
      • Ο πόνος ξεχνιέται αμέσως
      • Είναι μια φυσιολογική διαδικασία
      • Η Κ.Τ. είναι ένας τρόπος τοκετού κι όχι αποτυχία
      • Μητέρα δεν είναι μόνο αυτή που γεννάει

      Ο ΤΟΚΕΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ